Sexta crónica desta singradura de Rafael Lema e Carlos San Claudio. Crónicas do Mar galego.
Atyla era unha cadela moi alta, cruzamento de gran danés con pastor alemán, xefa da manda da ferranchina de Orillamar. Cando tiraron a ferranchina para facer a escola de Belas Artes foi ao almacén de Pocholo Santa Cruz en Arteixo. Pero escapou e volveu soa á Coruña.
Quedou durante dez anos vivindo nos soportais dunhas casas pechadas enfronte ao seu vello fogar; os veciños coidábana. Non lembro a súa orixe, pero é posible que fose o agasallo dalgún náufrago, outra quebranta coma o León. Non era cadela destas terras e o seu nome parece apuntar a esa derrota.
Na vella ferranchina, cando viñan os cans da outra manda dos xitanos dos Pelamios a roubarlles a comida, xuntábanse ata 60 cans pelexando. Parecía a selva. Nos Pelamios había medio cento de cans e connosco 30. Un día, chegou a Atyla coa orella colgando e coseulla un obreiro. Para comer traiamos da carnicería pulmóns, livián, tripas, e cocíase alí unha gran pota.
Eu tiña cinco anos e andaba no medio deles «coma un can máis». As cadelas deixábanme xogar cos cachorros, que gardaban en covas enterradas entre a chatarra vella e a maleza, coma lobeznos. Eran os nosos gardas de noite, necesarios contra os roubos.
A ferranchina converteuse nun zoo moi animado, circo requirido polos mozos de Orillamar. No Caribe estivo a empresa traballando en varios pecios. De Cuba trouxo Pocholo dous caimáns e un mono. Ao mono poñíanlle unha froita na punta do amante e ía polo cable ata collela. Arría en banda o amante cen metros e o mono veña a correr para non mollarse. Animaladas que entretiñan a rapaces e operarios. Eran outros tempos.
